Iemand moet de uitstoot betalen

Het architecten- en stedenbouwkundig bureau CITYFÖRSTER doet al sinds 2018 onderzoek naar CO2-uitstoot rond vastgoed in de breedste zin van het woord. In het onderzoekproject ‘Carbon-Based Urbanism’ ligt de focus niet alleen op het bouwen, maar op de totale uitstoot van mensen en gemeenten.

Terwijl eerder onderzoek ging over hoe je door anders te bouwen minder CO2 kan uitstoten, gaat het laatste onderzoek over stedenbouw als geheel. De titel van dat onderzoek is dan ook ‘Carbon-Based Urbanism’, een onderzoeksproject van CITYFÖRSTER, PosadMaxwan en de Gemeente Rotterdam waarbij ook de levensstijlen van bewoners wordt meegenomen. Er zal worden gezocht naar een correlatie tussen CO2-uitstoot en stedenbouwkundige typologieën, gebaseerd op Rotterdamse data. ‘We staan voor de opdracht om de opwarming van de aarde te beperken tot anderhalve graad zoals in het akkoord van Parijs staat,’ zegt architect Martin Sobota. ‘In het Carbon Based Design onderzoek focusten we op de materialen waarmee je direct het verschil kan maken en ik kan iedereen aanraden het rapport te lezen. Het gaat erom hoe je in de vroege ontwerpfase het verschil kan maken, dat je echt duurzaam ontwerpt. Nu gaan we een stapje breder.’

Een van de uitkomsten van dat eerdere onderzoek was dat de impact van de levensstijl van bewoners relatief groot is als je het vergelijkt met het gebruik van materialen. ‘Het bouwen en de levensstijl moeten dus bij elkaar passen want het gevaar is dat iets als biobased bouwen een excuus is om een buitenwijk te beginnen met een lage dichtheid.’ En dus zal er van zes stedenbouwkundige typologieën in Rotterdam vastgesteld wat de CO2 waarde is van de gebouw overstijgende investeringen plus de effecten van de lifestyle van de bewoners. Zo zal worden onderzocht of je het verbruik kan koppelen aan bepaalde typologieën. Sobota: ‘Een aanname is bijvoorbeeld dat het autobezit in een Vinexwijk groter zal zijn dan in de stad, maar gaan de mensen in de stad weer vaker op vakantie? We stellen de gewoontes vast en daar koppelen we CO2-getallen aan.’

Ecovillage

Recyclinghaus

Meer inzicht

Het gaat erom dat er meer inzicht komt over de echte vervuiling, legt Sobota uit. ‘Veel gemeenten willen CO2-neutraal worden in jaar X en wij willen een soort dashboard aanbieden zodat je een low carbon lifestyle mogelijk kan maken. Dat je bijvoorbeeld als gemeente goede fietspaden neerlegt en oplaadpalen regelt. We willen gemeenten iets aanbieden hoe ze daarmee aan de slag gaan.’ Mooi initiatief, maar wat zou CITYFÖRSTER hiermee kunnen doen? ‘Wij zijn natuurlijk altijd op zoek naar het antwoord op de vraag hoe we willen leven? Als je weet wat de kosten voor de gemeenschap zijn dan kan je daarin een richting kiezen.’

Het project gaat ook over verantwoordelijkheid en die heb je in verschillende gradaties. ‘Je hebt scope 1 wat bijvoorbeeld zal gaan over de energie voor je huis of de benzine in jouw auto, scope 2 gaat over wat jouw energiemaatschappij uitstoot en scope 3 gaat erom dat jij ook verantwoordelijk bent voor de uitstoot van alle spullen die jij op een bepaald moment koopt en verkoopt. Als je die redenering doortrekt dan kan je zeggen dat de ontwikkelaar, die een huis verkoopt waar je alleen met een auto kan komen, verantwoordelijk is voor die uitstoot. En die verantwoordelijkheid hoort ook bij de gemeente want die heeft toestemming gegeven voor het bouwen op die manier. Uiteindelijk moet je vaststellen van wie de uitstoot is want iemand moet het betalen.’

De kern is om ervoor te zorgen dat die aarde niet te snel opwarmt. ‘Ik verwacht dat de overheid steeds meer sturingsmechanismen gaat inbrengen om de uitstoot omlaag te brengen. Je ziet dat het ETS-systeem (Europees Systeem voor Emissiehandel, red.) steeds meer wordt uitgebreid en ik ga ervan uit dat je uiteindelijk een CO2-tax krijgt. Toen we begonnen met het onderzoek in 2018 was de CO2-prijs 12,50 euro per uitgestoten ton en we zitten nu op 80 euro terwijl de verwachting is dat de reële prijs 700 euro is. Dat gaat veel impact krijgen en als we dat op een sociale manier doen dan kunnen we beter steden bouwen waarbij je de geen hoge CO2 prijs nodig hebt. Het is dus een sociaal vraagstuk om leefomgevingen aan te bieden die betaalbaar blijven.’

Persoonlijke vragen Martin Sobota, Partner & Architect CITYFÖRSTER