‘De vraag moet zijn: welke toeristen voegen waarde toe aan de stad?’

De Amsterdamse binnenstad staat voortdurend onder druk. Ondernemers, bewoners, bezoekers en politiek zoeken dagelijks naar balans. Vereniging Amsterdam City volgt die ontwikkelingen op de voet en vertaalt ze jaarlijks in de Amsterdam City Index. Voorzitter Benno Leeser deelt zijn visie op ondernemerschap, samenwerking en toekomstbestendigheid.

Amsterdam City meet jaarlijks het ondernemersklimaat in de binnenstad. Waarom is dat zo belangrijk?

‘Omdat gevoel alleen niet genoeg is. Iedereen heeft een mening over de binnenstad, maar wij willen die meningen onderbouwen met feiten. Daarom sturen we jaarlijks een uitgebreide enquête uit onder onze leden. De respons is goed en dat geeft ons een betrouwbaar beeld van hoe het economisch klimaat en het ondernemersvertrouwen ervoor staan.’

Wat laten die metingen op hoofdlijnen zien? Gaat het goed met de ondernemers?

‘We proberen altijd vooruit te kijken. Het gaat niet slecht, maar beter kan altijd. Ondernemen in de binnenstad blijft uitdagend. Schoon, heel simpel, is daarbij een van de belangrijkste randvoorwaarden. Dat klinkt basaal, maar het is essentieel voor gastvrijheid, beleving en uiteindelijk ook omzet.’

Schoon en veilig worden vaak in één adem genoemd. Hoe staat het daarmee?

‘Veiligheid is minstens zo belangrijk. Daar maken we stappen in. We zijn zeker niet achteruit gegaan, integendeel. Er is meer aandacht voor preventie, voor samenwerking en voor training van personeel. Ondernemers moeten weten hoe ze met incidenten omgaan en waar ze terechtkunnen. Dat geeft vertrouwen.’

U werkt samen met 37 BIZ’en in de binnenstad. Hoe verloopt die samenwerking?

‘Die samenwerking is cruciaal. Elke BIZ heeft zijn eigen verantwoordelijkheid en dynamiek. De ene functioneert beter dan de andere, dat is nu eenmaal zo. Wij proberen het geheel te coördineren, zowel richting de BIZ’en als richting de gemeente en uiteindelijk doen we het voor hetzelfde doel: een prettige stad voor ondernemers én bezoekers.’

Is de binnenstad nog steeds ‘the place to be’ voor ondernemers?

‘Absoluut. In retail geldt nog steeds één gouden regel: locatie, locatie, locatie. De Amsterdamse binnenstad is en blijft een toplocatie. Dat neemt niet weg dat spreiding belangrijk is, maar die krijg je niet zomaar voor elkaar. Daarom moet je blijven investeren in wat je hebt.’

Er klinkt ook kritiek: te druk, te veel toeristen, te weinig ruimte. Hoe kijkt u daarnaar?

‘Wij staan daar niet altijd hetzelfde in als de gemeente, maar het belangrijkste is dat je met elkaar blijft praten. De stad is van niemand alleen. Wat ons betreft is de oplossing nooit: minder toeristen. De vraag moet zijn: welke toeristen voegen waarde toe aan de stad?’

Wat bedoelt u met ‘waarde toevoegen’?

‘Toeristen die blijven slapen, besteden geld, respect hebben voor de stad en bijdragen aan werkgelegenheid. Daar hebben ondernemers, bewoners én de stad als geheel profijt van. Waar we voor moeten oppassen is dat we die groep wegjagen met steeds hogere belastingen en prijzen.’

U doelt op de toeristenbelasting en btw-verhogingen?

‘Zeker. Die werken niet in ons voordeel. In het buitenland hoor ik steeds vaker dat Amsterdam duur wordt gevonden. Als hotels zich uit de markt prijzen, is Amsterdam niet langer een eerste keuze. Dan kiezen mensen eerder voor steden als Parijs, Londen of Rome.’

Tegelijkertijd is er overlast van bepaalde groepen bezoekers. Hoe ga je daarmee om?

‘Daar moet je duidelijker in zijn. Handhaving is essentieel. Er zijn bezoekers waar de stad niets aan heeft, zoals groepen die hier alleen komen om te feesten en geen enkele bijdrage leveren. Dat vraagt om gerichte maatregelen. Niet alles onder het mom van gastvrijheid laten passeren.’

Voorbeelden daarvan?

‘De bierfietsen zijn terecht verdwenen. Dat soort keuzes juich ik toe. Ook demonstraties: demonstreren is een recht, maar waarom altijd op de Dam? Spreiding zou helpen om de druk te verlichten. Dat zijn praktische oplossingen die veel verschil maken.’

Hoe belangrijk is handhaving daarin?

‘Cruciaal. Zonder handhaving blijft beleid een papieren werkelijkheid. Schoon, veilig en leefbaar vraagt om consequent optreden. Dat geldt voor afval, voor criminaliteit, maar ook voor gedrag dat de stad schaadt. Dat moet je durven benoemen.’

De relatie tussen ondernemers en lokale politiek is niet altijd eenvoudig. Hoe houdt u die werkbaar?

‘Door niet te star te zijn en ruimte te laten voor discussie. Elkaars belangen begrijpen is de basis. Wij hebben de Amsterdam City Index bewust gedeeld met de burgemeester en de wethouder Economische Zaken. Niet om te klagen, maar om het gesprek te voeren op basis van data.’

Heeft dat effect?

‘Ja, je merkt dat het gesprek daardoor inhoudelijker wordt. Het lost niet alles op, maar het helpt wel om wederzijds begrip te creëren en dat is nodig, want zonder ondernemers is er geen vitale binnenstad.’

Er wordt ook gesproken over het verlies van cruisepassagiers. Hoe kijkt u daar tegenaan?

‘Dat vind ik eerlijk gezegd zonde. We zien dat andere steden, zoals Rotterdam, daar nu beter op scoren. Cruisepassagiers leveren economische waarde op. Het idee om ze simpelweg te weren klinkt misschien goed, maar is in de praktijk niet slim.’

Wat is volgens u het grootste risico voor de toekomst van de binnenstad?

‘Dat we doorschieten in regulering en ontmoediging. Dat we de toerist die goed besteedt en respectvol is, kwijtraken. Dan verliest de stad zijn economische motor. En zonder die motor wordt het ook voor bewoners minder aantrekkelijk.’

Wat is dan uw ideaalbeeld van de binnenstad over tien jaar?

‘Een stad die schoon is, veilig is en goed wordt gehandhaafd. Waar bewoners prettig kunnen leven, ondernemers gezond kunnen ondernemen en bezoekers zich welkom voelen. Die balans is kwetsbaar, maar niet onmogelijk.’

Wat vraagt dat van ondernemers zelf?

‘Samenwerking en verantwoordelijkheid. Ondernemers moeten niet alleen naar de gemeente wijzen, maar ook naar zichzelf kijken. We doen het met z’n allen. Dat is misschien wel de kern van alles wat we doen bij Amsterdam City.’