Netcongestie Hardenberg houdt 130 nieuwbouwwoningen op.
In het dossier netcongestie Hardenberg dreigen circa 130 nieuwbouwwoningen in de wijk Marslanden de komende jaren zonder stroomaansluiting te blijven. Het college van de Overijsselse gemeente vraagt netbeheerder Enexis daarom om een uitzondering, samen met ontwikkelaar Roosdom Tijhuis en woningstichting Vechtdal Wonen. Het verzoek werd op 15 november 2026 bekend via Omroep NOOS, de Stentor en het AD.
Het probleem reikt verder dan Marslanden. In september bleek al dat er in de gemeente Hardenberg geen ruimte op het stroomnet is voor 1.310 woningen, verdeeld over zes projecten op de wachtlijst van Enexis. Volgens het college leidt dat bij drie projecten tot schrijnende situaties: naast Marslanden gaat het om de herstructurering van de Spaanskamp in Hardenberg en de nieuwe woonwijk Kraneplas in Slagharen.
In Marslanden lopen meerdere deelplannen tegelijk. Ydenhoogte, met 263 woningen, is volledig verkocht; van Havezate Es met 94 woningen is circa 60 procent gebouwd. In Leehoogte, goed voor 253 woningen, start de bouw eind 2026, terwijl De Velden I met circa 400 woningen in voorbereiding is en volgens de planning in 2029 van start gaat.
Voor een deel van Ydenhoogte, Leehoogte en Havezate Es is de stroomvoorziening volgens de gemeente geregeld, maar voor 130 woningen die op korte termijn worden gebouwd niet. Bij 47 daarvan spreekt het college van een schrijnende situatie: 13 woningen in Havezate Es, 10 in Ydenhoogte en 24 in Leehoogte zijn al verkocht of in optie gegeven. Zonder aansluiting kunnen die kopers niet verhuizen, terwijl sommigen hun huidige woning al hebben verkocht.
De overige 83 woningen zijn verdeeld over meerdere partijen: 27 van Roosdom Tijhuis, 28 sociale huurwoningen van Vechtdal Wonen, 16 van de gemeente en 12 van Evertsen Bouw. Voor die woningen staat de bouwstart in 2027 gepland en de oplevering medio 2028. Ook voor een huisartsenpraktijk, waarvoor in 2027 concrete plannen liggen, wordt naar een plek in Leehoogte gekeken.
Bij de Spaanskamp is de situatie volgens het college acuut, omdat de sloop al is begonnen. Vechtdal Wonen vervangt daar verouderde huurappartementen door nieuwbouw. Het omgevingsplan voor het gebied tussen de Twenteweg en de Spaanskamp maakt maximaal 160 nieuwe appartementen mogelijk ter vervanging van 120 te slopen appartementen, zo blijkt uit de bekendmaking in het Gemeenteblad. De eerste 32 woningen zijn inmiddels gesloopt; de overige 88 volgen.
De bestaande woningen hebben wel een netaansluiting, maar voor de nieuwbouw is geen capaciteit beschikbaar. Stilleggen van het project vertraagt volgens het college niet alleen de nieuwbouw van sociale huurwoningen, maar brengt ook de aanleg van een nieuw nutstracé in gevaar, dat voor het tweede kwartaal van 2027 op de planning staat. Het college wijst erop dat netbeheerder Liander elders een gedoogoplossing toepast en vraagt Enexis of dat in Hardenberg ook mogelijk is.
In Slagharen is het omgevingsplan voor de woonwijk Kraneplas vastgesteld voor 130 tot 150 woningen. Tot en met eind 2027 is daar echter geen reguliere netaansluiting beschikbaar. Het college wil van Enexis weten wanneer er voldoende capaciteit komt, of per deelgebied eerder ruimte kan vrijkomen en welke tijdelijke oplossingen denkbaar zijn. Dezelfde vraag legt de gemeente neer voor De Velden I in Marslanden.
De gemeente denkt zelf mee over oplossingen, zoals het beter benutten van beschikbare capaciteit, het beperken van piekbelasting, gefaseerde aansluitingen en tijdelijke voorzieningen. Hardenberg werkt al mee aan tijdelijke maatregelen van Enexis, waaronder batterijen binnen gebiedsontwikkelingen. Daarnaast heeft de gemeente een netcongestiemanager aangesteld en zoekt zij nog een aanjager voor netbewust bouwen: lokaal energie opwekken en opslaan, woningen zo ontwerpen dat airco’s overbodig zijn en gelijktijdige belasting van het net beperken.
De aanpak sluit aan bij wat elders in het Enexis-gebied gebeurt. Ook in Friesland onderzoeken gemeenten batterijen als tijdelijke oplossing voor netcongestie bij woningbouw, terwijl in Brabant tienduizenden woningen op de wachtlijst voor een aansluiting staan. De situatie in Hardenberg illustreert dat netcongestie inmiddels ook projecten raakt die al verkocht of deels gesloopt zijn.
Het college wil tijdens een bestuurlijk overleg met Enexis op 2 december 2026 concrete vervolgstappen afspreken. Voor ontwikkelaars en corporaties in Hardenberg hangt veel af van de vraag of Enexis bereid is een uitzondering of gedoogoplossing toe te passen, en hoe snel er duidelijkheid komt over de capaciteit voor Kraneplas en De Velden I.
Voor de vastgoedsector onderstreept het dossier netcongestie Hardenberg dat stroomcapaciteit steeds nadrukkelijker een voorwaarde wordt in de planning van woningbouw, naast vergunningen en financiering. Waar kopers al getekend hebben en sloop al is ingezet, verschuift het risico van de netbeheerder naar ontwikkelaars, corporaties en uiteindelijk de bewoners zelf.
Foto: Michielverbeek, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons