Grondaankoop provincie versnelt woningbouw in Westervoort.

Grondaankoop provincie versnelt woningbouw in Westervoort.

Met een tijdelijke grondaankoop zet de provincie Gelderland een nieuw instrument in om woningbouw te versnellen. De provincie neemt de gemeentelijke grond over voor Westervoort Noord, waar circa 600 woningen zijn gepland, tegen een marktconforme prijs. Volgens de provincie is het de eerste keer dat een provincie in Nederland deze aanpak toepast. Gelderland maakte de transactie op woensdag 4 november 2026 bekend.

De constructie is overzichtelijk. De gemeente verkoopt de grond nu aan de provincie en koopt die later voor hetzelfde bedrag terug, waarna Westervoort de grond vrijwel direct doorverkoopt aan een bouwer of ontwikkelaar. In de tussentijd komt bij de gemeente geld vrij dat anders langdurig in de grond vastzit. De koopsom is niet bekendgemaakt.

Financiering van grond is het knelpunt

Volgens de provincie zit de uitdaging in Westervoort niet in de woningbouwplannen zelf, maar in de langdurige financiering van de grond die daarvoor nodig is. Met de vrijgekomen middelen kan de gemeente bijvoorbeeld nieuwe grond voor woningbouw aankopen of andere gemeentelijke opgaven financieren. Westervoort blijft verantwoordelijk voor de regie over de ontwikkeling.

‘Veel gemeenten willen bouwen, maar hebben hun geld ook nodig voor andere grote opgaven. Door deze grond tijdelijk over te nemen maken we financiële ruimte vrij en nemen we een knelpunt voor woningbouw weg’, zegt gedeputeerde Dirk Vreugdenhil (Wonen). ‘Zo helpen we gemeenten sneller meer woningen te bouwen voor Gelderlanders.’

Westervoort Noord krijgt 600 woningen

Westervoort Noord ligt tussen de IJsseldijk en de Hamersestraat. Het plan omvat ongeveer 600 woningen in verschillende typen en prijsklassen, met daarnaast een basisschool met kinderopvang en ruimte voor groen en speelvoorzieningen, zo meldt Westervoort Plaza. Het plan past volgens de provincie binnen de regionale woondealafspraken.

‘De woningnood vraagt om samenwerking en slimme oplossingen’, zegt wethouder Ted Kok (Wonen) van Westervoort. ‘Door samen op te trekken creëren we financiële ruimte én kunnen we tempo houden in de ontwikkeling van Westervoort Noord, zodat we sneller betaalbare woningen voor onze inwoners kunnen realiseren.’

De overdracht betekent niet dat de bouw direct begint. Na de verkoop wordt de grond verder voorbereid op woningbouw en moeten de benodigde procedures worden doorlopen; pas daarna volgt de terugverkoop aan de gemeente. Een datum voor de start van de bouw is niet genoemd.

Revolverend budget van 40 miljoen

Voor tijdelijke grondaankopen hebben Provinciale Staten 40 miljoen euro beschikbaar gesteld. Het budget is revolverend: na de terugverkoop van grond wordt het geld opnieuw ingezet voor volgende aankopen. De provincie zet de grondaankoop alleen in op verzoek van gemeenten en verwacht jaarlijks twee tot vier projecten te ondersteunen. Ongeveer de helft van de Gelderse gemeenten heeft inmiddels belangstelling getoond.

Het instrument kent een aanloop. In november 2024 meldde Binnenlands Bestuur dat Gelderland ongeveer 50 miljoen euro uit de reserves wilde vrijmaken om zelf grond voor woningbouw te kopen. De provincie kocht toen al jaren grond voor landbouw, natuur en mobiliteit, maar nog niet voor woningbouw. ‘Veel projecten komen niet van de grond omdat gemeenten te weinig investeringsruimte hebben om gronden aan te kopen’, zei een woordvoerder destijds.

Ook landelijk staat de grondpositie van gemeenten op de agenda. In september verscheen een nieuwe rijksregeling voor grondbeleid bij woningbouw, terwijl het EIB onlangs concludeerde dat de planbatenheffing gemeenten weinig oplevert.

Vol stroomnet in de Liemers

Tegelijk heeft de regio te maken met een vol stroomnet. Op 30 oktober meldde de provincie dat in zestien Gelderse gemeenten, waaronder Westervoort, Duiven, Zevenaar en Doesburg, geen nieuwe netruimte beschikbaar is. Nieuwe aanvragen voor een elektriciteitsaansluiting komen daar vanaf 1 januari 2027 op een wachtlijst. Lopende aanvragen in de prioriteitscategorieën 2 en 3, zoals woningbouw en ziekenhuizen, kunnen volgens de provincie in heel Gelderland wel worden aangesloten.

De provincie noemt de wachtlijst ‘een bittere pil’ en roept TenneT en Liander op om zo snel mogelijk weer ruimte op het net beschikbaar te maken. Het volgende weegmoment voor de beschikbare netcapaciteit is in april 2027. Elders bleek al eerder hoe netcapaciteit gemeenten tot deadlines voor woningbouw dwingt.

Marktinzicht

Tot en met 2034 moeten in Gelderland ruim 134.000 woningen worden gerealiseerd. De tijdelijke grondaankoop richt zich niet op de bouwkosten of de planvorming, maar op de financiële ruimte van gemeenten met een actieve grondpositie. Daarmee past de aanpak in een bredere beweging waarin provincies nadrukkelijker een rol nemen in de woningbouwopgave.

Voor ontwikkelaars en bouwers betekent dit dat de grond in Westervoort Noord na de procedures via de gemeente op de markt komt. Of het instrument daadwerkelijk tempo oplevert, hangt af van de doorlooptijd van die procedures en, in de Liemers, van de beschikbaarheid van netcapaciteit voor nieuwe woonwijken.

Foto: Michielverbeek via Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0). Bron: Provincie Gelderland (persbericht, 4 november 2026; nieuwsbericht netruimte, 30 oktober 2026), Westervoort Plaza (3 en 4 november 2026), Vastgoedjournaal (4 november 2026), Binnenlands Bestuur (8 november 2024)