Kwaliteitsborging: twee borgers verliezen hun toestemming.

Kwaliteitsborging: twee borgers verliezen hun toestemming.

De kwaliteitsborging bij honderden bouwprojecten valt weg. Bureau Kwaliteitsborging B.V. uit Amersfoort en Stichting Bureau WKB uit Tilburg mogen het instrument BKapp niet langer gebruiken. Dat maakte de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw (TloKB) op 10 november 2026 bekend. Beide kwaliteitsborgers waren eerder al geschorst.

Volgens de TloKB, geciteerd door persbureau ANP, heeft instrumentaanbieder Apexion vastgesteld dat de twee borgers niet voldeden aan de eisen voor opleiding, kennis en ervaring. Daarmee maakten zij onrechtmatig gebruik van de toestemming. Apexion trok die toestemming vervolgens in.

Kwaliteitsborging bij 1.400 projecten

De twee kwaliteitsborgers hebben samen zo’n 1.400 bouwprojecten in 250 gemeenten onder hun hoede, meldt ANP op basis van de TloKB. Dat is bijna 5 procent van alle bouwwerken in uitvoering die onder het stelsel van kwaliteitsborging vallen. Ook Vastgoedjournaal noemt ongeveer 1.400 bouwwerken.

Na de eerdere schorsing zijn volgens brancheorganisatie VKBN al ongeveer 150 projecten overgenomen door andere kwaliteitsborgers. Of die projecten nog in de 1.400 zijn meegeteld, is niet duidelijk. Een woordvoerder van de TloKB kon niet zeggen hoe ver de overstap inmiddels is gevorderd. In het register staan nog 69 andere kwaliteitsborgers die het werk kunnen overnemen.

“We gaan kijken hoe we zo snel mogelijk die projecten zorgvuldig kunnen overnemen,” zegt directeur Bob Gieskens van VKBN. Bouwend Nederland spreekt van een bittere pil voor de getroffen opdrachtgevers en aannemers.

Zonder borger ligt de bouw stil

De gevolgen op de bouwplaats zijn direct. Zonder kwaliteitsborger mogen de bouwwerkzaamheden niet doorgaan, schrijft de TloKB. De geschorste of uitgeschakelde borger kan ook geen verklaring meer afgeven dat een bouwwerk aan de bouwregels voldoet. Zonder die verklaring mag een gebouw niet in gebruik worden genomen.

Opdrachtgevers kunnen een andere kwaliteitsborger uit het register van de TloKB aanstellen. Zodra die bij de gemeente is gemeld, kan het werk weer verder. Gemeenten accepteren geen verklaringen van een geschorste borger en kunnen de bouw stilleggen als er zonder kwaliteitsborging wordt doorgewerkt. Opdrachtgever en aannemer moeten zelf stoppen, ook als de gemeente nog geen bericht heeft gestuurd.

Wie de schade draagt, hangt af van het contract. Volgens Bouwend Nederland gaan de AVA Consumenten 2023, de AVA Zakelijk 2023 en de Covo2026 ervan uit dat de opdrachtgever de borger inschakelt. Vertraging en meerkosten komen dan in beginsel voor rekening van de opdrachtgever, die deze kan verhalen op de borger. Is in het contract afgesproken dat de aannemer de borger regelt, dan ligt de schade normaal gesproken bij de aannemer.

Van schorsing naar intrekking

De intrekking is het voorlopige sluitstuk van een kwestie die eind augustus begon. Toen schorste Apexion Bureau Kwaliteitsborging voor drie maanden. Per 1 september waren volgens Bouwend Nederland drie kwaliteitsborgers geschorst door twee instrumentaanbieders. VG Visie berichtte toen dat de schorsing van een kwaliteitsborger zo’n 1.300 bouwprojecten stillegde.

Bureau Kwaliteitsborging spande een kort geding aan tegen Apexion. Op bevel van de voorzieningenrechter hief Apexion op 23 september de schorsing op voor lopende projecten; voor nieuwe projecten bleef die van kracht. Volgens Binnenlands Bestuur oordeelde de rechter dat de schorsing een procedureel gebrek had. Projecten die na 25 augustus waren begonnen, mocht het bureau volgens de TloKB niet uitvoeren.

Minister ziet geen falend stelsel

De TloKB houdt geen direct toezicht op kwaliteitsborgers. Zij laat instrumenten toe en controleert de instrumentaanbieders; die beslissen over waarschuwingen, schorsingen en intrekkingen. Volgens Binnenlands Bestuur waarschuwde de TloKB Apexion in april 2026 al dat het niet had ingegrepen bij onjuist gebruik van het instrument.

In antwoorden op Kamervragen schreef minister Elanor Boekholt-O’Sullivan eind oktober dat een geschorste kwaliteitsborger “nadrukkelijk geen reden” is om te stellen dat het stelsel niet werkt. Het ministerie overlegt met de TloKB hoe een vergelijkbaar grote impact in de toekomst kan worden voorkomen. Bredere conclusies wacht de minister af tot de evaluatie van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), die in 2027 wordt verwacht. Gemeenten kunnen het bouwtoezicht onder de Wkb niet zelf terugnemen.

Vooruitblik

Voor ontwikkelaars, beleggers en corporaties met projecten bij de twee borgers telt nu vooral de snelheid waarmee een nieuwe kwaliteitsborger kan instappen. Elke week stilstand vertaalt zich in vertraging bij oplevering en verhuur, op een moment dat de woningbouw al onder druk staat door bouwkosten en vergunningen. Tegelijk zet de zaak de discussie over de kwetsbaarheid van de kwaliteitsborging op scherp, in aanloop naar de Wkb-evaluatie van 2027. Ook Vastgoedjournaal en Bouwend Nederland berichtten over de intrekking.

Foto: Pavel Danilyuk via Pexels. Bron: TloKB via ANP/Reformatorisch Dagblad, 10 november 2026; Bouwend Nederland, 10 november 2026; Vastgoedjournaal, 10 november 2026; Binnenlands Bestuur, 27 oktober 2026; TloKB, 2 september 2026