Onteigening Berlijn inzet van verkennende gesprekken.

Onteigening Berlijn inzet van verkennende gesprekken.

De onteigening van grote woningbeleggers in Berlijn wordt de inzet van de gesprekken over een nieuwe stadsregering. De Berlijnse SPD heeft zaterdag de uitnodiging van Die Linke voor verkennende gesprekken aanvaard, meldt Der Tagesspiegel. Een dag eerder stemde een grote meerderheid op een speciaal partijcongres van Die Linke in met gesprekken met de Groenen en de SPD. Lijsttrekker Elif Eralp kondigde aan dat die volgende week beginnen.

240.000 woningen in het vizier

Die Linke werd bij de verkiezingen voor het Berlijnse deelstaatparlement op 20 september met 25,7 procent de grootste partij, voor CDU (18,8 procent), AfD (16,3), Groenen (14,3) en SPD (12,1). De partij wil bedrijven met meer dan 3.000 woningen onder controle van de stad brengen, meldt de NOS. Het gaat om 240.000 woningen, die in een nieuwe organisatie worden ondergebracht. Samen met de bestaande sociale huurwoningen krijgt de stad dan zeggenschap over 30 procent van de huurmarkt. Der Tagesspiegel noemt 220.000 extra gemeentelijke woningen, het aantal uit het referendum ‘Deutsche Wohnen & Co enteignen’ van 2021. Daarin stemde een meerderheid van de Berlijners voor onteigening, maar het besluit werd nooit uitgevoerd.

Die Linke wil een schadevergoeding die ver onder de marktwaarde ligt. Volgens de Berlijnse rekenkamer kan dat, maar met grote juridische risico’s. De partij raamt de kosten op 10 tot 17 miljard euro, te betalen met leningen die over tientallen jaren uit de huuropbrengsten worden terugbetaald. Woningmarktonderzoeker Konstantin Kholodilin van denktank DIW schat de kosten op zo’n 50 miljard euro. ‘Met onteigening komt er geen woning bij, maar wel een berg schulden,’ zei hij tegen de NOS. Berlijn heeft volgens hem 20.000 nieuwe woningen per jaar nodig.

Vonovia op laagste koers in twee jaar

Vonovia bezit in Berlijn rond 130.000 woningen. De dag na de verkiezingen zakte het aandeel als zwakste Dax-fonds 2,2 procent naar 17,31 euro, meldde Der Tagesspiegel. Een dag later zakte de koers tijdelijk naar 17,06 euro, het laagste niveau in meer dan twee jaar. Sinds begin dit jaar staat het aandeel zo’n 30 procent lager, aldus de Berliner Zeitung. Vonovia wijst erop dat de gemiddelde zittende huur in zijn Berlijnse bezit 8,26 euro per vierkante meter bedraagt en de huur bij nieuwe contracten 10,80 euro. De mediaan van de vraaghuren in de stad ligt volgens de Investitionsbank Berlin op 15,78 euro. Het concern bouwt in Berlijn rond 1.000 woningen.

Ook Heimstaden, met meer dan 20.000 woningen in Berlijn, valt onder de plannen. Directeur Jakub Mika noemt het bedrijf een langetermijnbelegger die beslissingen ‘voor generaties’ neemt en zegt vertrouwen te houden in de Duitse rechtsstaat. Adler Group, verhuurder van circa 17.500 Berlijnse woningen, wilde tegenover Der Tagesspiegel niet reageren.

Onteigening Berlijn stuit op SPD en Merz

Een linkse coalitie is geen gelopen race. De SPD is tegen onteigening, terwijl Die Linke het een breekpunt noemt, meldt de NOS. Bondskanselier Friedrich Merz kondigde de dag na de verkiezingen aan onteigeningen op deelstaatniveau met een nieuwe federale wet te willen blokkeren. De SPD stuurt haar voorzitters Bettina König en Steffen Krach, fractielid Derya Caglar en maximaal twee anderen naar de gesprekken. Ook een coalitie van CDU, Groenen en SPD is rekenkundig mogelijk; Krach zei ook met de CDU te willen praten als die uitnodigt.

Marktinzicht

Het dossier onteigening Berlijn is voor Europese woningbeleggers vooral een les in politiek risico. Ook zonder uitvoering drukt de discussie al op de waardering van beursgenoteerde verhuurders, en de hoogte van een eventuele schadevergoeding bepaalt of beleggers hun kapitaal terugzien. Nederlandse beleggers die over de grens kijken, zoals VG Visie eerder beschreef, zullen de Berlijnse gesprekken daarom nauw volgen. Tegelijk laat de casus zien hoe gevoelig huurwoningbezit politiek ligt, juist nu het kabinet in Den Haag institutioneel geld zoekt: middenhuur vraagt 60 miljard euro van pensioenfondsen. Stabiel beleid is daarbij volgens die fondsen een voorwaarde.

Foto: Fridolin freudenfett, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons. Bron: NOS (26 september 2026) / Der Tagesspiegel (21 en 26 september 2026) / Berliner Zeitung (22 september 2026) / dpa via fuldainfo.de (26 september 2026)