Woningbouw Almere vervangt kasteelruïne langs de A6.

Woningbouw Almere vervangt kasteelruïne langs de A6.

Het college van burgemeester en wethouders van Almere heeft ingestemd met de ontwikkelrichting voor de onafgebouwde kasteelruïne aan de Oude Waterlandseweg. Op de locatie langs de A6 moeten minimaal 650 woningen komen, samen met een volledig nieuw kasteel met horeca en mogelijk een trouwlocatie. Het besluit werd op 7 september 2026 bekend.

Achter het plan zit een combinatie van BPD Gebiedsontwikkeling, Koopmans Bouwgroep en woningcorporatie GoedeStede. Daarmee krijgt een van de bekendste stilgevallen bouwprojecten van Nederland na ruim twee decennia een concreet vervolg, en wordt woningbouw in Almere de dragende functie van een terrein dat lange tijd vooral gold als symbool van vastgelopen planvorming.

Ruïne wordt volledig gesloopt

Het bestaande betonnen casco gaat tegen de vlakte. Uit technisch onderzoek blijkt volgens de gemeente dat afbouw van het huidige gebouw niet veilig en niet haalbaar is, na een kwart eeuw blootstelling aan weer en wind. Op dezelfde plek komt een nieuw kasteel met een vergelijkbare uitstraling.

Het project begon rond de eeuwwisseling als evenementencomplex met hotel- en congresfuncties. Volgens Almere DEZE WEEK kwam de bouw in 2002 stil te liggen door financiële problemen, waarna het casco onafgebouwd achterbleef en het terrein jarenlang achter hekken verdween. Een later plan om er een attractiepark van te maken haalde het evenmin.

Woningbouw Almere krijgt breed segmentaanbod

De minimaal 650 woningen worden verdeeld over verschillende prijssegmenten, met een aanzienlijk aandeel sociale huur. Dat aandeel verklaart de rol van GoedeStede in de combinatie: de corporatie is een van de grootste sociale verhuurders in de stad en ligt daarmee voor de hand als afnemer van het gereguleerde deel van het programma.

Volgens PropertyNL gingen eerdere plannen voor het terrein nog uit van circa 1.000 woningen. Het huidige aantal ligt daar duidelijk onder, wat aansluit bij het bredere beeld waarin ontwikkelaars programma’s terugbrengen tot aantallen die bij de huidige bouwkosten en financieringslasten nog haalbaar zijn.

Naast wonen bevat het plan horeca en publieke functies in en rond het kasteel. De gemeente onderzoekt of een trouwlocatie tot de mogelijkheden behoort. Het gebied moet bovendien aansluiten op het omliggende groen en beter toegankelijk worden voor bezoekers.

Van bestuurlijk falen naar ontwikkelkader

Met het collegebesluit is de ontwikkeling nog niet rond. De gemeenteraad moet zich uitspreken over de uitgangspunten voor de herontwikkeling. Daarna volgt een ontwikkelkader waarin wordt uitgewerkt hoe het nieuwe kasteel, de woningen en de voorzieningen precies vorm krijgen.

Pas na vaststelling van dat kader kan de combinatie de grond overnemen van de huidige eigenaar en toewerken naar realisatie. Een datum voor sloop of start bouw is niet genoemd. Het college spreekt daarbij de ambitie uit om Almere met de locatie een vestingstadachtig ensemble te geven dat als nieuw icoon voor de stad kan gelden.

Sloop weegt op tegen circulaire ambities

De keuze om een onafgemaakt casco te slopen in plaats van af te bouwen is in de Nederlandse markt niet uitzonderlijk. Bij langdurig stilgevallen projecten wegen de kosten van herstel, de constructieve onzekerheid en het risico op verborgen gebreken doorgaans zwaarder dan het voordeel van hergebruik van bestaand beton.

Die afweging staat op gespannen voet met de circulaire ambities in de sector, waarin behoud van bestaande constructies als eerste optie geldt. In Almere valt de balans door de conditie van het casco naar sloop uit, waarbij de nieuwe opzet wel ruimte biedt voor een woningprogramma dat in het oorspronkelijke plan volledig ontbrak.

Voor de stad zelf past het plan in een lijn waarin nadrukkelijk wordt gestuurd op het benutten van bestaande locaties. Almere koos eerder ook voor een leegstandsbelasting op langdurig leegstaande woningen om bestaande voorraad sneller in gebruik te krijgen.

Marktinzicht

Voor gebiedsontwikkelaars illustreert het Almeerse besluit hoe een vastgelopen locatie pas beweegt als het programma verandert. De oorspronkelijke evenementenfunctie kwam nooit rond; met minimaal 650 woningen als drager ontstaat een businesscase waarin de bijzondere functies meeliften op het woonprogramma en de corporatie een deel van het afzetrisico wegneemt.

Daarmee sluit het project aan bij de discussie over nieuwe steden tegenover het beter benutten van bestaande locaties. Voor beleggers en corporaties betekent woningbouw op zulke plekken dat de doorlooptijd lang blijft: raadsbesluit, ontwikkelkader en grondoverdracht gaan in Almere nog vooraf aan de eerste paal.

Foto: AnotherR via Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0