Netcapaciteit woningbouw volstaat voor helft aanvragen.

Netcapaciteit woningbouw volstaat voor helft aanvragen.

De netcapaciteit voor woningbouw is voor ruim de helft van de aangevraagde nieuwbouwwoningen de komende drie jaar beschikbaar. Dat blijkt uit de eerste landelijke analyse van de netbeheerders, die brancheorganisatie Netbeheer Nederland op 17 september 2026 publiceerde. Tussen 1 januari en 1 juli 2026 werden aanvragen ingediend voor ongeveer 600.000 woningen, ruim twee keer zoveel als de reguliere bouwopgave van circa 285.000 woningen in drie jaar.

Omgekeerd betekent de uitkomst dat voor bijna de helft van de aangevraagde woningen op dit moment geen directe plek op het elektriciteitsnet is. Vastgoedjournaal vatte dat op 18 september samen als circa 300.000 nieuwbouwwoningen zonder ruimte op het stroomnet. Voor ontwikkelaars, corporaties en gemeenten wordt de aansluiting daarmee nadrukkelijk een factor in de planning en de haalbaarheid van projecten.

Prioriteringskader jaagt aanvragen op

Volgens Netbeheer Nederland ontvingen de netbeheerders vóór 1 juli ruim twee keer zoveel aanvragen voor kleinverbruikaansluitingen, voornamelijk van huishoudens, als een jaar eerder. Ook binnen de overgangsregeling voor woningbouwprojecten kwamen aanzienlijk meer aanvragen binnen dan in voorgaande jaren.

De stijging hangt samen met de invoering van het maatschappelijk prioriteringskader van de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Gemeenten en ontwikkelaars hebben hun projecten daardoor versneld aangemeld om in aanmerking te komen voor gereserveerde netcapaciteit. Al die aanvragen doen volgens de branchevereniging een beroep op dezelfde reserveringsruimte op het net. De netbeheerders gaven op 4 september al aan dat zij de aanvragen zorgvuldig en gefaseerd toetsen.

Sinds 1 juli 2026 wordt het kader voor alle klanten toegepast en reserveren netbeheerders geen capaciteit meer voor de groei van kleinverbruikers. In congestiegebieden komen nieuwe aanvragen, klein- én grootverbruik, op een wachtlijst. De eerder gereserveerde ruimte wordt stapsgewijs vrijgegeven, tot 1 januari 2027 eerst aan aanvragen met maatschappelijke prioriteit.

Enexis kan 86.000 woningen niet direct aansluiten

Hoe groot de verschillen per regio zijn, laat netbeheerder Enexis zien, actief in Groningen, Drenthe, Overijssel, Noord-Brabant en Limburg. Via de overgangsregeling ontving Enexis aanvragen voor circa 140.000 concrete nieuwbouwwoningen waarvan de bouw binnen drie jaar moet starten, terwijl het bedrijf normaal ongeveer 25.000 nieuwbouwwoningen per jaar aansluit. Daarbovenop kwamen tot 1 juli reguliere aanvragen binnen voor circa 60.000 nieuwe en zwaardere kleinverbruikaansluitingen.

Voor circa 54.000 woningen uit de overgangsregeling is capaciteit beschikbaar. Voor circa 86.000 woningen is dat nu niet het geval; die projecten krijgen een plek op de wachtlijst met de bijbehorende maatschappelijke prioriteit. Volgens Enexis zijn er binnen het eigen verzorgingsgebied duidelijke regionale verschillen, waarover het de komende maanden met gemeenten, provincies en projectontwikkelaars in gesprek gaat.

CEO Rutger van der Leeuw van Enexis benadrukt dat de netbeheerder jaarlijks 25.000 woningen aansluit en in hoog tempo doorbouwt. Tegelijk wijst hij erop dat overheden netbewust bouwen moeten normeren, tijdig ruimte en grond voor infrastructuur beschikbaar moeten stellen en vergunningprocedures moeten versnellen. In de eerste helft van 2026 lagen de investeringen van Enexis 22 procent hoger dan een jaar eerder.

Netcapaciteit woningbouw volgens branche toereikend

Netbeheer Nederland kiest nadrukkelijk voor de glas-halfvolbenadering, constateert PropertyNL. Omdat meer dan de helft van de aanvragen op basis van de huidige inzichten kan worden ingepast, zou er volgens de branche voldoende capaciteit zijn om de kabinetsambitie van jaarlijks 100.000 nieuwe woningen te ondersteunen.

De mogelijkheden verschillen echter sterk per gebied en soms zelfs per station of project. Waar sommige gebieden veel woningbouw kunnen inpassen, is in andere regio’s nauwelijks of geen capaciteit beschikbaar. Een afwijzing betekent volgens de netbeheerders niet dat een project definitief vastloopt: netuitbreidingen, slimmer gebruik van het net en wijzigingen in projectplanningen kunnen later alsnog ruimte opleveren.

Eerder Aanvragen per 1 oktober

Vanaf 1 oktober 2026 kunnen gemeenten via de procedure Eerder Aanvragen al in een vroege planfase netcapaciteit voor woningbouw aanvragen, voor projecten die binnen tien jaar moeten worden gerealiseerd. De regeling is ontwikkeld door verschillende ministeries, de ACM, de VNG, het IPO en Netbeheer Nederland. Projecten komen zo eerder op de wachtlijst, maar de regeling creëert geen extra netcapaciteit.

De uitkomst sluit aan bij eerdere signalen, zoals de stijging van de nettarieven voor 2027 door netuitbreiding, en bij het pleidooi voor proactieve regie op energie als sleutel naar groei.

Marktinzicht

Voor projectontwikkelaars en beleggers betekent de analyse dat netcapaciteit voor woningbouw steeds vaker bepaalt welke projecten binnen de gewenste termijn starten. Netbewust ontwerpen, flexibel energiegebruik en vroegtijdig overleg met gemeente en netbeheerder schuiven daarmee op van de uitvoeringsfase naar het begin van de ontwikkeling.

Foto: Andre van Lieshout from Pexels