Woonwijk Gnephoek: raad stelt omgevingsplan vast.

Woonwijk Gnephoek: raad stelt omgevingsplan vast.

De gemeenteraad van Alphen aan den Rijn heeft op donderdag 15 oktober 2026 het aangepaste omgevingsplan voor de woonwijk Gnephoek vastgesteld. Daarmee komt een gebiedsontwikkeling met circa 5.600 woningen, 40.000 m² aan voorzieningen en 60 hectare nieuw natuurgebied een stap dichterbij, meldde de gemeente op 16 oktober. Dezelfde ochtend stonden de gemeente en haar publieke en private partners aan de rand van het plangebied stil bij een reeks overeenkomsten die de weg naar uitvoering vrijmaken.

Omgevingsplan Gnephoek in drie jaar

In het omgevingsplan staat wat in het gebied wel en niet is toegestaan. Volgens de gemeente is het plan in ‘buitengewoon korte tijd’, circa drie jaar, tot stand gekomen. De woonwijk Gnephoek moet in 2042 ruimte bieden aan 5.600 woningen. Naast de 60 hectare natuurgebied komt er circa 30 hectare groen en water verspreid tussen de woningen, plus scholen, winkels, zorgvoorzieningen en goed openbaar vervoer. De wijk krijgt verschillende buurten met een gevarieerd woningaanbod.

Op 15 oktober tekenden de partijen ook de uitwerkingsovereenkomst water met het Hoogheemraadschap van Rijnland en het weidevogelcompensatieplan met de provincie Zuid-Holland. Voor de zomer was al een addendum op de uitwerkingsovereenkomst mobiliteit met de provincie ondertekend, gericht op een nieuwe fietsbrug over de Oude Rijn. ‘In buitengewoon korte tijd is het omgevingsplan Gnephoek gemaakt. Het was een bijzonder intensieve en leerzame samenwerking’, zegt projectwethouder Yvonne Peters-Adrian (ruimtelijke ordening en wonen).

Vier marktpartijen in grondexploitatiemaatschappij

De gebiedsontwikkeling is een samenwerking tussen de gemeente Alphen aan den Rijn, de provincie Zuid-Holland, het Hoogheemraadschap van Rijnland, de regio Holland Rijnland en vier marktpartijen: BPD | Bouwfonds Gebiedsontwikkeling, AM (onderdeel van BAM), VolkerWessels Vastgoed en Van Omme & De Groot. Binnenkort ondertekenen de gemeente en de marktpartijen de publiek-private samenwerkingsovereenkomsten en anterieure overeenkomsten, waarmee ook een grondexploitatiemaatschappij (GEM) wordt opgericht. Volgens PropertyNL zetten de gemeente, AM en BPD hun samenwerking in die GEM voort.

‘Wat jarenlang een complexe opgave leek, krijgt nu steeds meer vorm’, zegt Gilbert Kokenberg, directeur projectontwikkeling bij AM, namens de marktpartijen. ‘Als marktpartijen hebben we vanaf het begin verantwoordelijkheid genomen en onze expertise en ervaring ingezet. Daardoor konden we bijdragen aan de versnelling van deze gebiedsontwikkeling die van groot belang is voor de woningbouwopgave in deze regio.’

Van 10.000 naar 5.600 woningen

De weg naar dit punt was lang. De provincie Zuid-Holland verzette zich jarenlang tegen woningbouw in de polder ten westen van Alphen aan den Rijn en ging pas akkoord toen de gemeente het plan terugbracht van 10.000 naar circa 5.500 woningen, meldde Binnenlands Bestuur in september 2024. Een van de voorwaarden was dat het Rijk een tekort van zo’n 60 miljoen euro zou dekken; die toezegging deed toenmalig woonminister Hugo de Jonge in juni 2024. Verder eiste de provincie dat 60 procent van de woningen in de categorie betaalbaar valt en minimaal 30 procent sociale huur is. Destijds was de bouwstart voorzien in 2029.

De provincie betaalt zelf niet mee aan de infrastructuur. ‘De veroorzaker betaalt’, zei gedeputeerde Anne Koning toen: de kosten voor (vaar)wegen in en om de wijk komen voor rekening van de gemeente en de marktpartijen. Dat principe sluit aan bij het bredere debat over woningbouw zonder het landschap op te offeren, waarin uitleglocaties als de Gnephoek nadrukkelijk worden gecombineerd met natuurontwikkeling.

Financiële risico’s en bezwaren

Niet de hele raad stemde in. De fractie van RijnGouweLokaal stemde tegen vanwege de financiële risico’s, meldde Nieuws in Alphen. Raadslid Ank de Groot-Slagter wees op de kosten van infrastructuur en bereikbaarheid, de slappe bodem, mogelijke grondvervuiling en bedrijfsverplaatsingen. Volgens de partij neemt de subsidie van 50 miljoen euro de onzekerheden niet weg, en kunnen tegenvallers leiden tot een verschuiving naar duurdere woningen.

Ook bewoners van de Landlustweg, aan de rand van het plangebied, uitten in een brief aan de raad bezwaren. Zij vragen een groene buffer van minimaal 40 meter in plaats van de voorziene 25 meter, en willen in de eerste bouwstrook maximaal 20 woningen per hectare in plaats van 30. De bewoners zeggen serieus te overwegen beroep in te stellen tegen het omgevingsplan.

Vooruitblik

De volgende stap is de stedenbouwkundige uitwerking, waarin wordt vastgelegd waar woningen, wegen, groen, water en voorzieningen komen; inwoners worden daarbij op verschillende participatiemomenten betrokken. Pas daarna volgen de gedetailleerde ontwerpen. Voor de regio Holland Rijnland is de woonwijk Gnephoek een van de grootste uitbreidingslocaties. Het project onderstreept dat grootschalige gebiedsontwikkeling buiten de stad alleen van de grond komt met stevige publiek-private afspraken over grond, water, natuur en mobiliteit. In dezelfde gemeente tekende corporatie Woonforte eerder dit najaar al voor 64 huurwoningen in Boskoop. Of de bezwaren van omwonenden tot een beroepsprocedure leiden, moet de komende maanden blijken.

Foto: Goodness Shamrock via Wikimedia Commons (CC BY 3.0). Bron: Gemeente Alphen aan den Rijn, 16 oktober 2026 / PropertyNL, 16 oktober 2026 / Nieuws in Alphen, 15 en 16 oktober 2026 / Binnenlands Bestuur, september 2024