Nieuwbouwwoningen: junipiek van 29.791 vergunningen blijft.

Nieuwbouwwoningen: junipiek van 29.791 vergunningen blijft.

De piek in vergunde nieuwbouwwoningen van juni 2026 is geen administratieve vergissing die vanzelf verdwijnt. Dat blijkt uit de cijfers die het CBS op 22 oktober 2026 in StatLine publiceerde. Gemeenten vergunden in juni 29.791 nieuwbouwwoningen, ruim vijf keer zoveel als in juni 2025, toen het om 5.740 woningen ging. Na nader onderzoek door het ministerie van BZK verwacht het statistiekbureau dat die piek de komende maanden maar in geringe mate afneemt.

Tegelijk laat dezelfde tabel zien dat de oplevering van nieuwbouwwoningen niet versnelt. In de eerste negen maanden van 2026 kwamen er volgens de voorlopige cijfers 48.236 nieuwbouwwoningen bij, minder dan 50.000, zoals vakblad Cobouw constateerde.

Junipiek in vergunde nieuwbouwwoningen

Het CBS had de vergunningscijfers voor woningen vanaf juni drie maanden lang niet gepubliceerd, vanwege twijfels over de betrouwbaarheid als gevolg van de veranderende regelgeving rond netcongestie. Met de update van 22 oktober zijn de cijfers vanaf juni weer vrijgegeven, gebaseerd op het BAG-extract van 8 oktober.

Over de eerste negen maanden van 2026 telt het CBS 89.096 vergunde nieuwbouwwoningen, tegen 61.881 in dezelfde periode van 2025. Ook april en mei lagen met 8.433 en 10.691 vergunde nieuwbouwwoningen al boven het meerjarig maandgemiddelde van circa 7.100 dat het CBS eerder noemde. Na juni zakte het aantal terug: 7.049 in juli, 3.642 in augustus en 5.919 in september.

In augustus bleek al dat bouwvergunningen voor woningen pieken voor de nieuwe netregels. De bouwkosten van alle in het tweede kwartaal vergunde woningen lagen volgens het CBS met 6,3 miljard euro bijna twee keer zo hoog als een jaar eerder.

Versneld maar geldig vergund

De verklaring ligt bij het prioriteringskader van de Autoriteit Consument en Markt. Sinds 1 juli 2026 krijgen nieuwe woningen in gebieden met netcongestie niet meer automatisch een aansluiting op het stroomnet; gemeenten moeten voorrang aanvragen bij de netbeheerder. Woningbouw geldt daarin als basisbehoefte, maar staat achter zogeheten congestieverzachters en veiligheidsinstanties.

Het CBS vermoedde in augustus al dat gemeenten projecten versneld hebben vergund om voor die datum zekerheid te hebben. Ook constateerde het bureau dat sommige gemeenten een andere werkwijze hanteerden die raakt aan de kwaliteit en uniformiteit van de BAG. Het ministerie van BZK en de VNG hebben gemeenten daarop geïnformeerd hoe zij met de situatie moeten omgaan.

Het onderzoek van het ministerie leidt nu tot een andere conclusie dan sommigen hoopten. Volgens het CBS lijkt bij het overgrote deel van de in juni opgevoerde nieuwbouwwoningen een versnelde maar geldige bouwvergunning ten grondslag te liggen. Correcties met terugwerkende kracht zullen de piek daarom slechts beperkt verlagen. Ook Cobouw concludeert dat de vergunningenpiek na het onderzoek van het ministerie extreem hoog blijft.

Oplevering ruim 48.000 nieuwbouwwoningen

De 48.236 nieuwbouwwoningen die tot en met september werden opgeleverd, zijn 3,9 procent meer dan de 46.415 in dezelfde periode van 2025, maar minder dan de 49.825 van 2024. Het derde kwartaal was relatief sterk, met 18.058 nieuwbouwwoningen tegen 14.853 een jaar eerder. Juli was met 7.413 woningen de sterkste maand van het jaar; in september werden er 5.447 opgeleverd, tegen 6.109 in september 2025.

In heel 2025 kwamen er 69.189 nieuwbouwwoningen bij en in 2024 68.970. Het kabinet mikt op een woningproductie van 100.000 per jaar. Eerder dit najaar meldde VG Visie al dat de oplevering in augustus 30 procent zakte.

Naast nieuwbouw kwamen er tot en met september 11.668 woningen bij via toevoegingen aan bestaande bouw, zoals transformatie en splitsing, vrijwel evenveel als een jaar eerder. Er werden 7.114 woningen gesloopt. Per saldo groeide de woningvoorraad met 49.919 tot 8.394.872 woningen eind september.

Bouwstarts lopen licht op

Het aantal gemelde bouwstarts kwam in de eerste negen maanden uit op 53.308, ruim 5 procent meer dan de 50.674 een jaar eerder. Daarmee worden er nog altijd meer woningen vergund dan er in aanbouw worden genomen of worden opgeleverd. Eind mei waren er volgens het CBS al 234.000 woningen vergund maar nog niet gebouwd.

Alle cijfers over 2026 zijn voorlopig. Het CBS publiceert de nieuwe maandcijfers circa drie weken na de verslagmaand; de cijfers over oktober volgen dus in november.

Marktinzicht

De junipiek vergroot de voorraad vergunde nieuwbouwwoningen die nog gebouwd moeten worden, maar zegt weinig over de bouwsnelheid. Of die vergunningen op tijd tot bouwstarts leiden, hangt voor ontwikkelaars en beleggers nu vooral af van netaansluitingen, personeel en financiering. Met 48.236 opgeleverde nieuwbouwwoningen in negen maanden lijkt de productie op koers voor een jaartotaal rond het niveau van 2024 en 2025, ver onder de ambitie van 100.000 per jaar.

Foto: Daria Nepriakhina via Unsplash (illustratief). Bron: CBS StatLine (tabel 86098NED, update 22 oktober 2026) / Cobouw / Binnenlands Bestuur